Nûrî Divanı’nın Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlüğü

yuksek_lisans_tezi · 2023 · Bingöl Üniversitesi

Sosyal Bilimler Enstitüsü

Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

Özet

Metinlerin doğru bir biçimde anlaşılabilmesi konusunda yapılan çalışmaların başında bağlama uygun anlamlandırma gelmektedir. Bağlam, bir sözcüğün yer aldığı metin içerisinde, anlamının doğru bir şekilde belirlenebilmesi için kullanıldığı cümlede, ondan önce ve sonra gelen diğer sözcüklerle oluşturduğu bütünüdür. Sözcüğün beraber kullanıldığı diğer sözcüklerle kazandığı anlam, bilinmeyen bir anlamın ortaya konması ve sözcüğün kullanıldığı dönemlere göre farklı anlamlar kazanması bağlama göre inceleme ile anlaşılır. Son yıllarda klasik Türk edebiyatı çalışmalarında bağlam konusunun ön plana çıktığı ve ciddi çalışmaların TEBDİZ projesi aracılığıyla yapıldığı görülmüştür. TEBDİZ projesi altyapısıyla hazırlanan bu çalışmada, 19. yüzyıl eserlerinden Nûrî Divanı’nın söz varlığı incelenmiştir, 130 şiir tüm sözcük ve sözcük gruplarıyla anlamlandırılmıştır. Sözcüklere anlam verilirken Farsça ve Arapça yapılı tamlamalar, yardımcı eylemle oluşturulan birleşik fiiller, kalıp sözler, atasözleri ve deyimler bütün olarak ele alınmıştır. Bu çalışmanın ana konusu olan bağlamsal dizin ve sözlüğün yanı sıra Nûrî Divanı şekil, tür, vezin, kafiye ve redif gibi biçimsel özellikler açısından incelenmiş olup eserin dil ve üslup özellikleri belirlenmiştir.

Katkıda Bulunanlar

• Soner ÇİFTÇİ(author)
• Dr. Öğr. Üyesi Mahmut GİDER(advisor)